Giới thiệu

Hệ thống đánh giá LEED (Dẫn đầu trong Thiết kế Năng lượng & Môi trường) được phát triển bởi Hội đồng Công trình Xanh Hoa Kỳ (USGBC) từ những năm 1990.

USGBC là một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động dựa trên những lợi ích và tiếng nói chung của ngành công nghiệp xây dựng với hơn 18,000 công ty và tổ chức thành viên.

 

Hiện tại, LEED v4 là phiên bản mới nhất của hệ thống đánh giá này, áp dụng cho các công trình đăng ký chứng chỉ LEED từ cuối tháng 10 năm 2016 trở đi.

Trong đó, LEED BD+C v4 là chứng chỉ thường được áp dụng đối với các công trình xây dựng mới và cải tạo lớn.

 

Hệ thống đánh giá LOTUS được phát triển bởi Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) từ năm 2010.

Đối với công trình phi nhà ở, phiên bản LOTUS NR v2 đang là chứng chỉ được áp dụng hiện tại.

 

Các biện pháp thiết kế xây dựng công trình xanh có thể giảm thiểu đáng kể các tác động tiêu cực tới môi trường thông qua việc tăng hiệu năng, áp dụng các phương pháp thiết kế, thi công và vận hành hàng đầu trên thị trường. Ngoài ra, việc vận hành và quản lý xanh giúp giảm chi phí vận hành, tăng khả năng bán bất động sản, tăng năng suất lao động, và giảm đáng kể các vụ việc phát sinh do các vấn đề về môi trường không khí trong nhà.

Phần 2: Các dự án hợp lệ, loại dự án được cấp chứng chỉ và quy trình cấp chứng chỉ

1. Các dự án hợp lệ

Đối với chứng chỉ LEED BD+C v4, các dự án phải đạt tối thiểu 03 yêu cầu để có thể được xét cấp chứng chỉ:

  • Dự án phải được xây dựng và tồn tại vĩnh viễn (hoặc hết vòng đời của nó) tại một địa điểm trên một khu đất hiện hữu. Nếu dự án có thể di chuyển được, hoặc có thể phải di chuyển tại một thời điểm nào đó trong vòng đời của nó thì không đủ điều kiện để xin cấp chứng chỉ. Một trong những lý do là vì hệ thống đánh giá của chứng chỉ LEED có tính đến những yêu cầu về vị trí và khu vực xây dựng.

 

 

 

 

The Luminary – tòa nhà đầu tiên đạt LEED tại Tanzania – LEED Gold



 

 

 

 

  • Dự án phải có ranh giới đánh giá LEED hợp lý. Ranh giới đánh giá LEED phải bao gồm tất cả khu vực đất liên quan tới dự án và hỗ trợ dự án, như vỉa hè và chỗ đỗ xe.


  • Dự án phải có quy mô phù hợp. Đối với chứng chỉ LEED BD+C, dự án phải có quy mô tối thiểu 93 mét vuông để có thể được xét cấp chứng chỉ.

Đối với chứng chỉ LOTUS NR v2, một dự án cũng phải đảm bảo 03 yêu cầu để được xét cấp chứng chỉ, nhưng các yêu cầu này tập trung nhiều công trình chứ không vào toàn dự án:

  • Ranh giới công trình: phải là một công trình toàn thể và riêng biệt, nếu công trình có một phần nằm riêng thì phải có hướng dẫn thêm từ VGBC;
  • Mục đích sử dụng của công trình: công trình phải có mục đích sử dụng rõ ràng và thuộc danh sách phi nhà ở. Các công trình phức hợp có thể được xem xét dựa trên một số yếu tố về tỷ lệ nhà ở trong công trình không vượt quá 30%. Đây là một điểm cộng và trừ cho chứng chỉ LOTUS NR sẽ được phân tích kỹ hơn ở mục tiếp theo.
  • Hình thức xây dựng công trình: đối với hình thức nâng cấp cải tạo lớn, dự án bắt buộc phải đảm bảo một trong số các điều kiện về tỷ lệ diện tích sàn được cải tạo (trên 50%), hoặc tỷ lệ người sống/làm việc trong công trình bị ảnh hưởng (trên 50%), hoặc tỷ lệ diện tích sàn được tăng thêm (trên 30%).

2. Loại dự án được cấp chứng chỉ LEED BD+C v4 và NR v2

2.1. Chứng chỉ LEED BD+C v4 được áp dụng cho:

  1. Core and Shell Development – Lõi và vỏ: dành cho dự án đã xây dựng lõi công trình và lớp vỏ bao che, nhưng không hoàn thiện nội thất.
  2. Schools – Trường học: dành cho các công trình phục vụ và hỗ trợ giáo dục trong dự án trường học từ cấp 3 trở xuống, các công trình của các bậc học cao hơn hoặc công trình không phục vụ học tập nhưng nằm trong khuôn viên trường học cũng có thể áp dụng chứng chỉ này.
  3. Retail – Bán lẻ: dành cho dự án công trình được sử dụng cho hoạt động thương mại bán lẻ hàng hóa tới khách hàng.
  4. Data Ceters – Trung tâm dữ liệu: chỉ áp dụng cho các công trình trung tâm dữ liệu toàn diện, các tòa nhà được thiết kế và xây dựng đặc biệt dành cho các hệ thống máy chủ, việc lưu trữ và xử lý dữ liệu.
  5. Warehouses and Distribution Centers – Kho hàng và trạm trung chuyển: áp dụng cho các công trình dùng để lưu trữ hàng hóa.
  6. Hospitality – Dịch vụ khách sạn & nghỉ dưỡng: dành cho công trình khách sạn, nhà nghỉ, và cung cấp dịch vụ nghỉ dưỡng.
  7. Healthcare – Y tế: dành cho công trình y tế hoạt động liên tục 24/7, chăm sóc sức khỏa cho bệnh nhân.
  8. Homes and Multifamily Lowrise – Nhà ở thấp tầng: áp dụng cho nhà ở hoặc chung cư nhỏ 1-3 tầng.
  9. Multifamily Midrise – Nhà ở trung tầng: áp dụng cho chung cư 4-8 tầng.
  10. New Construction and Major Renovation – Công trình xây dựng mới và Cải tạo lớn: dành cho các công trình không có mục đích sử dụng chính là các loại kể trên, và bao gồm chung cư 9 tầng trở lên.

Nike Factory Store Leipzig, Bồ Đào Nha (LEED Retail)

Khu phức hợp Qianhaiyi, Shengzheng, Trung Quốc (LEED NC)

2.2. Chứng chỉ LOTUS NR v2

Dành cho các dự án phi nhà ở như

  1. Công trình văn hóa: thư viện, bảo tàng,…
  2. Công trình giáo dục: tiểu học tới đại học
  3. Công trình chăm sóc sức khỏe: phòng khám, bệnh viện
  4. Công trình bán lẻ: trung tâm mua sắm, siêu thị
  5. Công trình văn phòng
  6. Công trình khách sạn
  7. Công trình dịch vụ vận tải

Công trình Văn phòng – Tòa nhà Xanh Một Liên Hiệp Quốc (LOTUS NR)

Như đã nhắc tới ở mục trên, việc tích hợp hầu hết các mục đích sử dụng của LOTUS NR v2 mang lại cả điểm cộng và điểm trừ cho chứng chỉ này. Trước hết, các mục đích sử dụng này khá giống danh sách của LEED BD+C v4, ngoại trừ LEED có Trung tâm dữ liệu và Nhà ở & Chung cư, còn LOTUS ghi rõ công trình văn hóa trong danh sách. Công trình văn hóa nằm trong Công trình xây dựng mới và Cải tạo lớn của LEED BD+C (không tính tới các công trình thuộc chứng chỉ vận hành). Tuy nhiên, trong đánh giá của LOTUS gộp tất cả các loại công trình này lại để xét chứng chỉ, trong khi LEED có nhiều yêu cầu và điều kiện khác nhau cho một số loại công trình nhất định, như Trung tâm dữ liệu, Trường học, và Y tế. Đây là ba loại công trình đặc thù nhất và có một số điều kiện tiên quyết khác so với các loại công trình khác, bên cạnh đó, cũng có một số điểm cộng cho một số tiêu chí nhất định.

Điều này giúp LOTUS đơn giản hóa được các yêu cầu, nhưng lại không thể đánh giá được hết các đặc điểm riêng biệt của các loại công trình. Chứng chỉ LEED tuy phức tạp do tách rõ các loại mục đích sử dụng, nhưng đối với một số loại công trình lại có ưu tiên nhất định, ví dụ như với công trình bán lẻ thuộc dạng cao cấp, quy định về mật độ chiếu sáng sẽ được nới lỏng.

3. Quy trình cấp chứng chỉ

3.1. Chứng chỉ LEED BD+C v4

Quá trình xét cấp chứng chỉ bắt đầu khi chủ đầu tư dự án chọn hệ thống xếp hạng và đăng ký dự án. Sau đó, dự án phải được thiết kế để đáp ứng các yêu cầu cho tất cả các điều kiện tiên quyết và cho các tiêu chí mà dự án đã chọn để đăng ký nhận điểm. Sau khi tài liệu đã được gửi để chứng nhận, một dự án sẽ đi qua hai vòng đánh giá, hay còn gọi là Split Review:

  • Vòng sơ bộ
  • Vòng cuối cùng

Vòng đánh giá sơ bộ xét trên hồ sơ thiết kế của dự án ngay sau khi giai đoạn thiết kế hoàn tất. Sau vòng đánh giá này, những chuyên gia đánh giá sẽ rà soát và các tư vấn kỹ thuật về các tiêu chí và yêu cầu bổ sung hoặc hoàn thiện hồ sơ để đạt được điểm của các tiêu chí đã chọn. Vòng đánh giá cuối cùng xét tổng thể hồ sơ bao gồm tài liệu về các tiêu chí xây dựng, hoàn công và vận hành thử, dựa trên đó để đưa ra mức điểm và mức chứng nhận cuối cùng của dự án. Vòng đánh giá này thường được thực hiện khi dự án đã hoàn thành và trước khi đưa vào sử dụng. Nhóm thực hiện dự án có thể khiếu nại về quyết định của chuyên gia đánh giá nếu họ tin rằng cần có một sự xem xét kỹ hơn về mức điểm dự án đạt được ở từng tiêu chí. Mức chứng chỉ cuối cùng mà dự án đạt được có giá trị vĩnh viễn.

 

Ngoài ra, một dự án có thể đăng ký để được đánh giá tổng thể toàn bộ hồ sơ một lần, tuy nhiên, chúng tôi thường khuyến khích các chủ đầu tư đăng ký đánh giá hai lần để có thể nhận được các nhận xét sớm từ đơn vị đánh giá (Viện Chứng chỉ Công trình xanh – GBCI), từ đó tăng thêm cơ hội đạt nhiều điểm hơn và đảm bảo hoặc nâng mức chứng chỉ mà dự án sẽ nhận được.

Trong vòng 5 năm, các dự án đã đạt chứng chỉ sẽ phải cung cấp dữ liệu vận hành, bao gồm mức tiêu thụ điện nước hàng tháng cho USGBC. Ngoài ra, sau vài năm vận hành, các dự án đã đạt LEED có thể lựa chọn đăng ký xét lại (recertification) chứng chỉ LEED vận hành nếu muốn thể hiện công trình của mình vận hành bền vững như thiết kế.

Một dự án được xét chứng chỉ LEED có thể đạt được một trong bốn mức chứng nhận dưới đây, tùy thuộc vào ngưỡng điểm mà dự án đó đạt được:

  • Mức Certified – Đạt: từ 40 – 49 điểm
  • Mức Silver – Bạc: từ 50 – 59 điểm
  • Mức Gold – Vàng: từ 60 – 79 điểm
  • Mức Platinum – Bạch Kim: từ 80 điểm trở lên (tối đa 110 điểm)

Thông thường các dự án xét chứng chỉ LEED thường sẽ nhắm tới mức Bạc hoặc Vàng. Đa số các dự án LEED đạt mức Vàng, đây cũng là mức chứng chỉ sở hữu khoảng điểm rộng nhất. Do vậy, LEED Bạch kim luôn được công nhận là chứng chỉ rất khắt khe và yêu cầu rất cao, nhưng bù lại đây là mức chứng chỉ mơ ước của các chủ đầu tư, giúp ích rất nhiều để khẳng định và nâng tầm thương hiệu cho họ.

3.2. Chứng chỉ LOTUS NR v2

Quy trình xét cấp chứng chỉ LOTUS nhằm xác nhận, một cách độc lập, rằng một dự án đã đạt được hiệu suất môi trường được chỉ định trong Công cụ xếp hạng LOTUS. Việc đăng ký và xét duyệt được dựa trên tài liệu cung cấp cho VGBC làm bằng chứng về thành tích này.

Tương tự như quy trình xét chứng chỉ LEED, chứng chỉ LOTUS NR cũng diễn ra theo 2 bước:

  • Chứng nhận LOTUS tạm thời
  • Chứng nhận LOTUS (Đầy đủ)

Chứng chỉ LOTUS tạm thời là một bước tùy chọn và được trao sau khi hoàn thành giai đoạn thiết kế của dự án. Chứng chỉ LOTUS tạm thời sẽ chứng nhận rằng các yêu cầu và chiến lược cần thiết đã được đề ra ở giai đoạn thiết kế để xây dựng công trình xanh. Chứng chỉ tạm thời này có giá trị trong tối đa 18 tháng sau khi hoàn thành xây dựng. Đây là một điểm rất hay của LOTUS, cho phép chủ đầu tư có thể quảng bá thương hiệu và giúp dự án tiếp thị hình ảnh của mình là một công trình xanh LOTUS, trong khi LEED không đưa ra chứng nhận tạm thời mà chỉ xét hồ sơ. Điều này cũng thể hiện một đặc điểm của thị trường công trình xanh Việt Nam hiện nay, đó là “Xanh” được coi như là một thương hiệu có thể giúp chủ đầu tư vừa nâng cao giá trị thương hiệu, vừa có thể thu hút nhiều đối tác, khách hàng hơn.

Chứng chỉ LOTUS (Đầy đủ) đánh giá hiệu suất của tòa nhà được xây dựng và có thể được xét ngay sau khi hoàn thành giai đoạn bàn giao, và phải được hoàn tất trước khi hoàn thành xây dựng 18 tháng. Với chứng chỉ đầy đủ này, dự án sẽ chứng minh rằng tất cả các chiến lược và đặc điểm xanh của công trình đã xác định ở giai đoạn thiết kế được kết hợp hoàn toàn vào giai đoạn xây dựng. Nhưng cần lưu ý là tổng điểm của các tiêu chí có thể bị trừ đi hoặc cộng thêm ở giai đoạn này khi xét hồ sơ hoàn thiện. Đặc biệt, trong trường hợp công trình xây dựng hoặc lắp đặt khác với quy định trong Chứng nhận tạm thời của LOTUS, các dự án phải chứng minh làm thế nào những thay đổi này mang lại lợi ích môi trường tương đương hoặc lớn hơn đối với các tiêu chí được trao điểm.

Chứng chỉ LOTUS cũng có 4 mức dựa trên tổng số điểm một dự án đạt được, tuy nhiên số điểm tối đa khác LEED và ngưỡng điểm dự án cần để đạt từng mức chứng chỉ cũng cao hơn:

 

  • Mức Certified – Đạt: 40% từ 44 – 60 điểm
  • Mức Silver – Bạc: 55% từ 61 – 71 điểm
  • Mức Gold – Vàng: 65% từ 72 – 82 điểm
  • Mức Platinum – Bạch Kim: 75% từ 83 điểm trở lên (tối đa 118 điểm)

Các công trình đã đạt chứng chỉ tại Việt Nam đa số đạt mức Bạc.

Trong 4 mức chứng chỉ, mức Đạt có khoảng điểm rộng nhất, cho thấy các công trình đạt LOTUS Bạc trở lên phải có những chiến lược vượt trội nhất định.

Chứng nhận LOTUS (Đầy đủ) có giá trị trong 3 năm và các dự án đạt được chứng chỉ cần phải cung cấp dữ liệu tiêu thụ nước và năng lượng hàng tháng cho VGBC trong 3 năm này. Đây lại là một điểm cộng và trừ của LOTUS so với LEED. Điểm cộng là do quy định này kiểm soát được giá trị của chứng chỉ dựa trên dữ liệu vận hành của công trình. Nhưng điểm trừ nằm ở chỗ sau 3 năm nếu chủ đầu tư muốn kéo dài giá trị của chứng chỉ thêm 2 năm thì bắt buộc phải cung cấp đầy đủ dữ liệu đó.

Hiện tại, chưa rõ quy trình của VGBC sau khi chứng chỉ đã hết giá trị (tối đa 5 năm) sẽ như thế nào, do không hề có thể hướng dẫn về việc này, và hiện tại 2019, các dự án được chứng nhận từ 2012 và 2013 vẫn còn hiện trên cơ sở dữ liệu (directory) của VGBC. Do vậy, có thể VGBC mới đề ra quy định chứ chưa chắc đã kiểm soát được việc thực hiện quy định này.

 

 

– GreenBIM Engineering là đơn vị tư vấn chứng chỉ công trình xanh có uy tín, chúng tôi đã tham gia tư vấn cho xấp xỉ 80 dự án LEED trên thế giới trong gần 10 năm và hiểu rõ về chứng chỉ này cũng như quy trình và cách thức cấp chứng nhận, đảm bảo đúng tiến độ và giúp cho dự án của chủ đầu tư đạt chứng chỉ ở mức cao nhất có thể. Chúng tôi cũng cung cấp dịch vụ tư vấn chứng chỉ LOTUS do chuyên gia LOTUS AP có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực năng lượng thực hiện. Các dịch vụ khác bao gồm: mô phỏng năng lượng công trình và nghiên cứu khoa học công trình. Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn về dự án của bạn.

Phần tiếp theo: Các tiêu chí và cách thức phân loại của chứng chỉ LEED BD+C v4 so với chứng chỉ LOTUS NR v2